روداوو

کات 

5 کایه‌ی گرنگی کێ به‌رکێی تۆپیی پێ(تۆپێن) جیهانی، له‌ ستادیۆمی فوتباڵی شاری کۆڵن به‌ڕێوه‌ چوو‌.

2006

کۆبوونه‌وه‌ی یه‌ک ملیۆن که‌نیشک و کوڕی جیهان به‌ بۆنه‌ی جه‌ژنی لاوانی کاتۆلیک به‌ به‌شداری پاپ بێنێدیکی XVI له‌ شاری کۆڵن.

2005

نزیک کردنه‌وه‌ی رێگای دوو شاری کۆڵن و فرانکفۆرت و هه‌ر دوو باڵه‌فرگه‌ی ئه‌و دوو شاره‌ به‌ قه‌تاری ICE ‌ له‌ ماوه‌ی 60 خوله‌کدا.

2003

به‌ستنی کۆبوونه‌وه‌ی سه‌رانی 8 وڵاتی گه‌وره‌ی سه‌نعه‌تی جیهان  (G8)  له‌ شاری کۆڵن.

1999

ده‌ست به‌کار بوونی کۆڵن ئارێنا، گه‌وره‌ترین سالۆنی کۆنسێرت که‌ زیاتر له‌ 18000 بینه‌ر له‌ خۆ ده‌گرێ.

1998

جێژنی ساڵیادی 750 ساڵه‌ی کلیسای دۆم.

1998

ده‌ست به‌کاربوونی ناوه‌ندی فه‌رهه‌نگی قه‌راخ راین و کردنه‌وه‌ی موزه‌ی والراف- ریشارد و موزه‌ی لودویک و فیلارمۆنی شاری کۆڵن.

1986

ساڵی کلیسای رۆمی و سه‌رهه‌ڵدانه‌وه‌ی پاش دژوارترین وێرانی.

1985

کۆتایی پێهاتنی تۆنێلی راین که‌ جارێکی دیکه‌ گه‌ڕه‌کی کۆنی شار له‌ چۆمی راین نزیک ده‌کاته‌وه‌.

1984

دوای ته‌واوبوونی رفۆرم له‌ گه‌ره‌که‌کانی شار، رێژه‌ی دانیشتوانی کۆڵن ده‌گاته‌ یه‌ک ملیۆن.

1975

ساخکردنه‌وه‌ی دوباره‌ی بینای مێژوویی شاره‌وانی کۆڵن کۆتایی پێ دێت.

24.8.1972

یه‌که‌مین هه‌ڵبژاردنی شاره‌وانی شاری کۆڵن، دوای کۆتایی پێهاتنی شه‌ڕی دووهه‌می جیهانی.

13.10.1946

له‌ میانه‌ی شه‌ڕی دووهه‌می جیهانی،90  له‌ سه‌دی ناو شاری کۆڵن، خاپور و وێران کرا. گه‌ڕه‌که‌کانی دوور له‌ ناوه‌ندی شار72 له‌ سه‌د به‌ ته‌واوی خاپور کران.

1942 -1945

له‌و ساڵه‌دا کارخانه‌ی ترۆمبیل سازی فۆردی ئامریکا له‌ کۆڵن داده‌مه‌زرێ. ئه‌مرۆ فۆرد گه‌وره‌ترین خاوه‌ن کاری شاری کۆڵنه‌.

1925

پیشانگای کۆڵن داده‌مه‌زرێندرێ

1922

روخاندنی دیواری سه‌رده‌می سه‌ده‌ی ناوه‌راست که‌ به‌ ده‌وری کۆڵن دا کێشرابوو، و په‌ره‌سه‌ندنی شاری کۆڵن هه‌تا ساڵی 1914

1881

کاری بیناسازی دۆم کۆتایی پێ دێت.

1880

 سه‌رله‌ نوێ کاری بیناسازی کۆڵن ده‌ست پێده‌کاته‌وه‌

1842

بۆ یه‌که‌م جار کۆمیته‌یک به‌ ناوی کۆمیته‌ی جه‌ژن یه‌که‌مین کارنه‌واڵی کۆڵن له‌ رۆزمۆنتاگ(روزا دووشه‌ممه‌) رێک ده‌خات

1823

 شاری کۆڵن و ناوچه‌ی راین ده‌خرێن ژێر رکێفی ده‌سته‌لاتی پرۆیس

1815

 هێزی شۆرشگێری فه‌رانسه‌ له‌ میانه‌ی شۆرشی فه‌رانسه‌دا، شاری کۆڵن ده‌کێشنه‌ ژێر رکێفی خۆیان و کۆڵن ده‌خرێته‌ سه‌ر وڵاتی فه‌رانسه‌

1794

 به‌ هۆی شه‌ڕ و بڵاوبوونه‌وی نه‌خۆشی کاری بیناسازی کلیسای دۆم راده‌گێرێ

1560

 دامه‌زراندنی بازاری بورسی شاری کۆڵن که‌ کۆنترین بازاری بورسی جیهان به‌ حیساب ده‌ژمێردرێ

1553

 له‌و ساڵه‌دا کۆڵن به‌ ڕه‌سمی ده‌بێته‌ شارێکی سه‌ربه‌خۆ(پێشتر له‌ ساڵی 1288ه‌وه‌ به‌ حاڵه‌تی دێ فاکتۆ سه‌ربه‌خۆ بوو)

1475

 داڕشتنی  نوێی قانونی بنه‌ڕه‌تی شاری کۆڵن

1396

 بنیاتنانی زانستگای شاری کۆڵن که‌ یه‌که‌مین زانستگای ده‌وڵه‌تی له‌ هه‌موو ئوروپا بوو

1388

 رێکخستنی یه‌که‌مین پیشانگای شاری کۆڵن

1360

ئازادکردنی بازرگانی و کڕین و فرۆشتن له‌ لایه‌ن قه‌یسه‌ری 9 کارل. خه‌ڵکی کۆڵن خۆیان کۆنترۆڵی کرین و فرۆشتن له‌ ناوچه‌ی راین به‌ ده‌سته‌وه‌ ده‌گرن

1355

له‌و ساڵه‌دا قه‌تڵو عامی ده‌وری وۆرینگن رووی داو پاش ئه‌وه‌ شاری کۆڵن بووه‌ شارێکی ئازاد و سه‌ربه‌خۆ

1288

 له‌و ساڵه‌دا ده‌ست کرا به‌ دانانی بینای کلیسای دۆم له‌ لایه‌ن به‌رپرسی مه‌زهه‌بی ده‌وه‌ره‌که‌ Konrad von Hochstaden.

1248

 له‌و ساڵه‌دا بۆ سێهه‌مین جار ده‌ست ده‌کرێ به‌ به‌رفراوانترکردنه‌وه‌ی شاری کۆڵن، له‌و ساڵه‌دا رێژه‌ی دانشتوانی شاری کۆڵن ده‌گاته‌ 40000که‌س و به‌و جۆره‌، کۆڵن تا ئه‌و ده‌مه‌ گه‌وره‌ترین شاری میرنشینه‌که‌ بووه‌. هه‌ر له‌و ساڵه‌دا دیواری نوێی شار بۆ پارێزگاری له‌ شار ده‌ست پێ ده‌کرێ.

1180

 له‌و ساڵه‌دا به‌ جێ ماوه‌کانی سێ حه‌واریون که‌ به‌ سێ پاشای ئیلاهی ده‌ناسرێن له‌ مایله‌نده‌وه‌ گوێزرانه‌وه‌ بۆ شاری کۆڵن

1164

 بۆ یه‌که‌م جار شاری کۆڵن به‌ربڵاوتر ده‌کرێته‌وه‌

um 950

 نۆرمانه‌کان شاری کۆڵن تاڵان ده‌که‌ن

881

 کلیسای دۆم کۆن که‌ به‌ر له‌ کلیسای ئه‌مڕۆ ساز کرابوو، له‌و ساڵه‌دا ته‌واو بوو.

870

 قه‌یسه‌ری مه‌زن کارل به‌رپرسایه‌تی کلیسای کۆڵنی به‌رزتر کرده‌وه‌ بۆ به‌رپرسایه‌تی هه‌موو ده‌وری کۆڵن و ناوچه‌ی راین

um 800

 تێکه‌ڵ بوونی کۆڵن له‌ گه‌ڵ ده‌سته‌ڵاتی ripuarischen Frankenkönige(فه‌رانسه‌ و رۆژئاوای ئێستای ئاڵمان)

um 460-510

 قه‌یسه‌ر کۆنستانتین  لێگه‌ڕا پردی راین Rheinbrücke هه‌ڵبه‌سترێ.

um 310

 قه‌یسه‌ر کلادیوس له‌ سه‌ر داوای شازاده‌ Agrippina ناوی »Oppidum Ubiorum« گۆڕی بۆ Colonia Claudia که‌ دواتر فۆرمه‌که‌ی گۆڕا بۆ(Cöllen, Cöln) و دواتر بوو به‌ KÖLN

50 n. Chr.

بونیاتنانی»Oppidum Ubiorum« پاش راگوێستنی بنه‌چه‌که‌کانی ئاڵمانی له‌ به‌ری راستی جۆمی راینه‌وه‌ بۆ به‌ری چه‌پ له‌ لایه‌ن Marcus Vipsanius Agrippaوه‌.

38 v. Chr.

ئاڵمانه‌کان توانیان کێلته‌کان واته‌ مرۆڤه‌کانی که‌ به‌ سه‌رده‌می ئاسن ده‌ناسران له‌ ده‌وری کۆڵن وه‌ده‌ربنێن

um 300 v. Chr.

 خه‌ڵکێک به‌ ناوی باندکرامیکێڕ هاتوون و له‌ کۆڵن و ناوچه‌که‌ نیشته‌جێ بوون

um 3000 v.Chr.